ჩაი

დარწმუნებული ვარ, მკითხველებს უკვე შეეპარათ ეჭვი ჩემს სტუმართმოყვარეობაში – კარგა ხანია, მოლის ზამთრის ბაღში წვეულება არ გამართულა გემრიელი სასუსნავისა და საინტერესო ისტორიის თანხლებით. ნება მიბოძეთ, თავი ვიმართლო – ჩვენი თავყრილობები მეც ძალიან მაკლდა, უბრალოდ, სხვა თემებზე წერამ შემიყოლია.

ახლა, როცა ფანჯრებს მიღმა თბილისისთვის უჩვეულოდ თოვლიანი ზამთარია, დილაობით შეჭირხლულ ფანჯარასთან ვიღვიძებთ და თბილი საწოლიდან წამოდგომა სიკვდილივით გვეზარება, ვფიქრობ, ცუდი არ იქნება, თუ ზამთრის ბაღში ჭიქა ჩაიზე დამეწვევით. ბუხარი, როგორც ყოველთვის, უკვე მხიარულად გიზგიზებს, ხალიჩაზე მიმოფანტული ბალიშები უწინდელზე მეტია – სპეციალურად შევიძინე, თორემ დაბადების დღეს რომ აღვნიშნავდით, ვიღაც მესამე ბალიშს თხოულობდა და ვერ იშოვნა, მგონი, თამარა იყო.

სხვათა შორის, სამზარეულოში ფაიფურის ფინჯნებიც მომეპოვება, ჩინეთიდან საგანგებოდ ჩამომიტანეს. მერი პოპინსი შემპირდა – ადრე მოვალ და ჩაის დაყენებაში მოგეხმარები, ძალიან კარგად გამომდისო…

ერთი სიტყვით, თქვენ თავი ისე იგრძენით, როგორც შინ, ამასობაში მე და მერი ფინჯნებს ჩამოვარიგებთ, სენდვიჩებით სავსე ლანგარსაც მოვუძებნი ადგილს და დავიწყოთ.

აბა, მითხარით, შენ ნუნის შესახებ თუ გსმენიათ რამე? არა? ძალიანაც კარგი, იმიტომ, რომ სწორედ მასზე უნდა გელაპარაკოთ. ბევრი რომ არ გავაგრძელო, ეს ჩვენი შენ ნუნი ჩინური მითოლოგიის ერთ–ერთი უმნიშვნელოვანესი პერსონაჟია. გარდა იმისა, რომ ჩინელთა ღვთაებრივი წინაპარი, მეორე იმპერატორი და მიწათმოქმედი გახლდათ, ფარმაკოლოგიის მამამთავარიც ყოფილა. არც რაციონალური იდეების სიმცირეს უჩიოდა თურმე – გუთანი და ირიგაცია გამოუგონია.

ლეგენდა გვიამბობს, რომ შენ ნუნი მას შემდეგ ჩაისახა, რაც დედამისმა ჯადოსნური დრაკონი იხილა. არ ვიცი, რას გულისხმობდნენ ხილვაში დელიკატური ჩინელები, მაგრამ ფაქტია, რომ ახალშობილს გველის ტანი, ვეფხვის ცხვირი, ხარის თავი და ადამიანის სახე ჰქონდა, მისი მუცელი კი მთლიანად გამჭვირვალე ნეფრიტისა იყო – სამყაროს პირველი ფარმაკოლოგი ცდებს საკუთარ თავზე ატარებდა და ახლად აღმოჩენილი ბალახების ზემოქმედებას ორგანიზმზე გარედან აკვირდებოდა.

ჰოდა, ერთხელაც, ექსპერიმენტი წარუმატებელი გამოდგა – შენ ნუნი მოიწამლა და, კაცმა არ იცის, რა მოხდებოდა, შორიახლოს უცნაური, მძაფრი სურნელის მქონე ბუჩქი რომ არ შეემჩნია. ღონემიხდილმა აფთიაქარმა იფიქრა, მოხდეს, რაც მოსახდენიაო და რამდენიმე ფოთოლი გაღეჭა. უცნობი მცენარე მომწარო, მაგრამ ძალიან არომატული გამოდგა. შენ ნუნმა ჯერ შვება იგრძნო, მერე – ძალების მოზღვავება და მიხვდა, რომ ხელთ ბუნების ფრიად სასარგებლო ქმნილება ჩაუვარდა. ამიტომ ფოთლები შინ წაიღო გამოსაკვლევად. იმის შესახებ, თუ როგორ მიაგნო ლეგენდარულმა იმპერატორმა ჩაის დაყენების ხერხს და რა როლი ითამაშა ამაში მისმა ცოლმა – ფეიქრობისა და სელის გამომგონებელმა მითიურმა ქალბატონმა, ისტორია დუმილს ამჯობინებს.

მეორე ვერსიით, მიწის დამუშავებით დაღლილ–დაქანცულმა შენ ნუნმა ბუჩქის ძირში ცეცხლი დაანთო და წყალი შემოდგა გასაცხელებლად, მაგრამ მამაკაცების ამბავი ხომ მოგეხსენებათ – ვერ მიაქცია სათანადო ყურადღება და ცოტა ხანში აღმოაჩინა, რომ რომ მდუღარე სითხეში უცნობი მცენარის ფოთლები ტივტივებდნენ. შეუპოვარმა ექსპერიმენტატორმა, რასაკვირველია, ნაყენს მაშინვე გაუსინჯა გემო და ცოტა ხანში დაღლილობის კვალიც აღარ ეტყობოდა.

ეს ყველაფერი ქრისტეშობამდე მესამე ათასწლულში მოხდა და მას შემდეგ ჩაიმ ძალიან გრძელი გზა განვლო, სანამ მოლის ზამთრის ბაღში, ჩვენს ფინჯნებამდე მოაღწევდა. ევროპელებმა რძე და შაქარი დაამატეს, აფრიკელმა არაბებმა – დაფქვილი პიტნა და სანელებლები, აზიელებმა – ლიმონი, თუმცა ამ ყველაფრის გარეშეც ჩაი ისეთი სასმელია, რომელზეც უარს არც ერთი ჩვენგანი არ იტყვის, მით უმეტეს, ზამთრის ცივ და თოვლიან დღეებში. ტყუილად კი არ ამბობდა კავაბატა – ერთად ჩაის სმა გრძნობებსაც აერთიანებსო.

P.S. თაია, ნუ მალავ გატეხილ ფინჯანს, დაგინახე!